HÀNH TINH TRÁI ĐẤT II Biên dịch & Biên tập (PhuDeViet): hatieupro - Altamodano™ - cuongctcclh Sync & Dịch bổ sung: liemvn2212
Trong 6000 năm qua,
bề mặt hành tinh của chúng ta đã trải qua những thay đổi đột ngột.
Một môi trường sống mới đã xuất hiện,
toàn bộ được thiết kế và xây dựng bởi một giống loài vì mục đích riêng của chúng.
Những vùng đất do con người tạo ra có vẻ xa lạ đối với đời sống các loài động vật...
nhưng hơn hết, đây là một thế giới của những cơ hội bất ngờ.
CÁC THÀNH PHỐ
Thành phố Jodhpur, Ấn Độ.
Một đám voọc đực độc thân...
đến để khiêu chiến với một con đực đầu đàn.
Con đầu đàn này thống trị một phạm vi đô thị rộng lớn.
Nhưng ở đây duy trì sự thống trị là một cuộc chiến không ngừng.
Những con độc thân đã liên kết nhằm lật đổ nó.
Nếu chúng thắng, một trong những kẻ khiêu chiến...
sẽ chiếm lĩnh đám voọc cái của con đầu đàn...
và có thể giết đàn con của nó.
Có 15 con đực trong đám này.
Con đầu đàn phải đánh đuổi từng con khỏi lãnh thổ của nó.
Nó đã đuổi được một nửa những con độc thân kia...
nhưng một đám nhỏ tách ra đã vòng lại quấy rối lũ voọc cái.
Một lần nữa, nó phải chiến đấu.
Cuối cùng, nó đã đánh đuổi được tất cả.
Nó trở về trong chiến thắng...
nhưng với một vết thương nặng bên chân phải.
Cuộc sống đô thị với nó rất khắc nghiệt.
Ngăn chặn những kẻ xâm nhập là cuộc chiến hàng ngày.
Nhưng điều đó cũng đáng.
Vì các khu đô thị này...
có lẽ là nơi sống lí tưởng nhất trên thế giới cho loài voọc.
Chúng đầy những bãi kiếm ăn phong phú.
Trong các khu vườn của ngôi đền này...
qua hàng thế kỉ, voọc đã cho thấy một mối quan hệ đáng kinh ngạc.
Thứ đảm bảo cho chúng có được nguồn cung cấp thức ăn dồi dào.
Người dân nơi đây coi chúng như thần Hanuman của người Hindu...
nên rất coi trọng chúng.
Họ cho tất cả những thứ chúng có thể ăn được.
Chế độ ăn đầy dinh dưỡng đã dẫn đến sự bùng nổ về cá thể.
Voọc cái ở thành phố này...
mỗi năm đẻ hai lứa giống như phần lớn những con ở trong rừng.
Con voọc mẹ này nuôi con tốt nhờ nguồn sữa dồi dào...
có thể cung cấp cho thứ hiếm thấy trong tự nhiên.
Cặp sinh đôi.
Tất cả voọc con đều có thể tạo ra các bầy đàn...
lớn hơn nhiều so với những đàn tìm thấy ở các khu rừng gần đó.
Vì mất ít thời gian kiếm ăn hơn, chúng được chơi đùa nhiều hơn.
Phần thưởng của cuộc sống nơi đô thị có thể là rất lớn.
Cái khó là phải tìm ra chỗ thích hợp.
Nhưng làm thế nào tạo ra môi trường sống trong một thế giới không phù hợp cho động vật hoang dã?
Đẹp hơn, to hơn, nhộn nhịp hơn bất cứ nơi nào trong thế giới tự nhiên.
Mật độ giao thông liên tục tạo ra rào chắn đối với sự di chuyển của động vật.
Ở thập kỉ này, môi trường đô thị
ước đoán sẽ phát triển gần 30%.
Dù gì đi nữa, để đến đây...
các loài động vật phải tranh đấu với loài ăn thịt hàng đầu thế giới.
Con người thống trị ở đây.
4 tỷ người đang sống trong môi trường đô thị.
Ở đây, động vật phải tranh đấu với sự thay đổi lớn nhất...
đang xảy ra với bề mặt hành tinh của chúng ta.
Thế thì tại sao các loài vật lại muốn sống ở đây?
Thành phố New York.
Ở đây mật độ nhà cửa dày đặc hơn bất cứ nơi nào trên Trái Đất.
Thế nhưng con cắt hoang dã này đã nhìn ra một nơi sống lí tưởng.
Dường như có gì đó kì lạ, khung cảnh nhân tạo bao la này...
tái tạo nên những điều kiện sống mà chim cắt từng tiến hóa.
Những tòa nhà chọc trời có vô số gờ tường.
Nhờ đó chim cắt có thể làm tổ...
và những chỗ đậu trên cao giúp chúng đón gió.
Thành phố New York có mật độ cao nhất...
về tổ chim cắt, hơn bất cứ nơi nào trên hành tinh.
Gió đập vào bề mặt của những tòa nhà chọc trời...
rồi chệch hướng lên phía trên giúp lũ chim giữ được độ cao.
Những bề mặt lớn bằng bê tông bị nung dưới nắng tạo ra sức nóng...
thế nên chẳng cần tốn sức, lũ chim có thể bay khắp thành phố.
Rất nhiều chim cắt sống được ở đây...
vì dưới mặt đường phố kia, có vô số những con mồi.
Từ trên cao lao xuống, chim cắt có thể đạt tốc độ...
trên 300km một giờ.
Nhưng con mồi của chúng lại ở chỗ thấp và gần các tòa nhà.
Quá mạo hiểm.
Chim cắt đã lấy lại thăng bằng.
Nhưng nỗ lực không hề bị lãng phí.
Lũ chim cắt phải dồn con mồi vào một không gian thoáng.
Manhattan được bao quanh bởi nước.
Ở đây lợi thế đã thay đổi.
Nó nghiêng về phía chim cắt.
Vì con mồi ở đây quanh năm dồi dào...
nên sẽ chỉ mất 40 năm...
để những con chim cắt này ổn định cuộc sống.
Giờ đây, giữa những tòa cao ốc, chúng còn thành công hơn...
những kẻ họ hàng sống ở nơi hoang dã.
Thành phố Mumbai, Ấn Độ, ngôi nhà của hơn 20 triệu người.
Ở đây có những động vật săn mồi...
mặc dù hiếm khi gặp, nhưng rất đáng sợ.
Những kẻ ăn thịt...
bị thu hút bởi viễn cảnh có nhiều con mồi chủ quan...
đang đi vơ vẩn.
Một con báo đốm.
Mỗi đêm, khi bóng tối bao phủ chúng bắt đầu đi săn.
Đây là những động vật lớn...
nên chúng sẽ tìm kiếm con mồi lớn để thỏa mãn cơn đói.
Để có những cảnh quay rõ nét hơn và khám phá cách chúng săn mồi...
bạn phải có máy quay ban đêm.
Báo đốm đã tấn công gần 200 người ở đây...
trong suốt 25 năm qua.
Nhưng con người không phải thứ mồi chúng ưa thích.
Những con báo này đang săn một thứ khác.
Đó là lợn.
Lũ báo thích săn những gia súc...
mà con người đưa vào thành phố với một số lượng khá lớn.
Đàn lợn luôn ở gần nhau.
Sự ồn ào không ngớt nơi đô thị trở thành lợi thế của chúng.
Nó che giấu cho sự tiếp cận của chúng.
Báo đốm lợi dụng vỏ bọc đó để săn mồi khắp thành phố.
Đây là một quần thể thịnh vượng.
Thật ra, nơi lượng báo đốm tập trung cao nhất thế giới...
chính là ở đây.
Không chỉ thức ăn dồi dào thu hút động vật hoang dã đến thành phố.
Ở đó luôn ấm hơn vài độ so với các vùng nông thôn xung quanh.
Đây là thành phố Rome, vào tháng Chạp...
một loài vật đã tận dụng triệt để lượng nhiệt cao hơn này.
Nó đang để lại dấu vết của mình.
Chỉ trong một ngày mùa đông...
mười tấn phân của nó trút xuống thành phố.
Loài sáo đá.
Cứ buổi tối, chúng lại về với sự ấm áp của thành phố...
sau khi ăn ở những vùng nông thôn lân cận.
Chúng phải về đúng những cái cây ban đầu.
Nhưng con đầu tiên làm việc đó sẽ gặp nguy cơ lớn nhất...
vì bị bắt bởi lũ chim săn mồi.
Nên chúng đợi những con khác đến.
An toàn nhờ vào số đông.
Khi ánh sáng phai dần, bầu trời tràn ngập bởi một triệu con sáo.
Sau đó là một màn trình diễn ngoạn mục của tự nhiên.
Bằng cách nào hay thực sự tại sao chúng thực hiện những màn nhào lộn kì diệu đó...
thì chúng tôi vẫn chưa hiểu một cách hoàn toàn.
Cuối cùng, chúng nhất tề bất chấp sự tấn công...
và đậu đầy những cành cây yêu thích của chúng.
Vào những đêm đông lạnh giá, thành phố ấm hơn...
nó cho thấy ý nghĩa khác biệt giữa sự sống và cái chết.
Một thành phố, dĩ nhiên có thể đem đến...
không chỉ chỗ trú và thức ăn dồi dào, mà còn cả sự mê hoặc.
Những thứ đồ đa dạng này đã được chọn một cách cẩn thận...
bởi một con chim nhờ độ sáng và màu sắc của chúng.
Chú chim đinh viên lớn này đã dành hơn một thập kỉ...
để xây dựng bộ sưu tập bằng phần lớn vật dụng từ con người.
Bên ngoài một sân golf ở Townsville, nước Úc...
nó đang xếp các chi tiết cuối cùng vào chiếc lều khổng lồ của mình...
với hi vọng sẽ gây ấn tượng cho chim mái viếng thăm.
Nó dành hai tiếng mỗi ngày để sắp xếp lại các chiến lợi phẩm.
"Có lẽ nhìn ở đằng kia sẽ đẹp hơn một chút."
Nhưng có vẻ như còn thiếu thứ gì đó.
Thay vì vào thành phố nhặt nhạnh những cái mới...
nó đã quyết định đột nhập lều của anh bạn hàng xóm.
"Một cái kẹp quần áo. Tuyệt vời."
"Một chiếc xe đồ chơi sáng loáng nữa."
Đúng là một trò chơi mạo hiểm nếu bị bắt gặp.
Chủ nhân chiếc lều đã trở về.
Còn một chiếc lều khác đáng để mạo hiểm.
Một thứ đồ đặc biệt đã lọt vào mắt nó.
Nó sẽ phải đợi chủ nhân rời đi.
Thời cơ của nó đã đến.
Một kho báu thực sự.
Một trái tim màu đỏ.
"Lấy được rồi."
Khâu tiếp theo là bố trí để tiếp đón chim mái.
Vận may của nó có lẽ đến rồi.
Màn quyến rũ đã có thể bắt đầu.
Nó đang khoe những tài sản tốt nhất của mình.
"Một mẩu ống nhựa chăng?"
"Hay là một đoạn dây màu mè?"
Nhưng vị khách của nó có vẻ không mấy để ý.
"Một cái dĩa?"
"Này quý cô!"
Hình như chẳng thứ gì hiệu quả.
Có điều gì chưa thật hợp lí ở đây.
Nhưng nó vẫn còn một lá bài tẩy.
Trái tim màu đỏ.
Bằng cái rùng mình cuối cùng, nó xòe chỏm lông màu hồng...
ở phía sau đầu.
Dấu hiệu của sự trưởng thành.
Nhưng nó đã mắc sai lầm.
Đó không phải chim mái...
mà là một con trống mới lớn còn chưa mọc chỏm lông ở đầu.
Vậy là nó cuỗm luôn trái tim màu đỏ.
Tìm bạn tình ở thành phố không hề dễ dàng.
Nuôi sống một gia đình ở thành phố lại càng không dễ.
Ở Toronto đang là mùa xuân...
và con gấu trúc mẹ này đã đổi nơi ở từ ngọn cây sang mái nhà.
Kể từ lần sinh nở hai tháng trước...
nó giữ cho con mình an toàn và ấm áp trong một ống khói.
Giờ con của nó quá lớn so với chỗ ở.
Lần thách thức lớn đầu tiên trong vai trò làm mẹ.
Đây là lúc chuyển đến chỗ ở mới.
Nó phải đưa con mình xuống mặt đất.
Nhưng thay vì dễ dàng leo xuống từ trên cây...
nó phải đối mặt với một cái vách dựng đứng...
có rất ít chỗ để bám.
Cái nhìn đầu tiên của con nó về thế giới văn minh...
là từ một độ cao hơn 9 mét.
Đây là con cuối cùng trong lứa được đưa xuống.
Các anh em của nó
đang bận khám phá khu vực này.
Chúng có nhiều thứ phải học.
Con này ngã vào một cái ngách và bị mắc kẹt.
Mẹ nó đến giải cứu và cho nó thấy cần phải làm gì.
Đúng rồi đấy.
Gấu trúc là những kẻ cơ hội.
Chúng rất háo hức khám phá.
Nhưng chúng sẽ phải học thật nhanh...
cách thích nghi trong một môi trường mới lạ...
đầy rẫy hiểm nguy này.
Một lần nữa con mẹ lại đến giải cứu.
Gấu trúc thành phố giờ đây rõ ràng giỏi hơn...
trong việc tháo gỡ khó khăn so với họ hàng ở nông thôn của chúng.
Khi cơ hội ăn uống tốt thế này...
cũng đáng bỏ thời gian
để tìm cách lấy.
Sự phức tạp của cuộc sống đô thị...
luôn thiên vị cho kẻ khôn ngoan.
Nhưng để cạnh tranh với con người vào ban ngày...
thì không chỉ dựa vào trí thông minh.
Phải có sự trơ tráo.
Một loài khỉ táo bạo...
đã di cư vào thành phố Jaipur ở Ấn Độ.
Đó là loài khỉ vàng.
Nhưng làm thế nào để lấy được một phần trái cây ngon ngọt kia?
Sáng nào lũ khỉ cũng thực hiện một chuyến đi như thế...
xuyên qua khu dân cư hỗn độn, giống như người ta đi làm.
Chắc chắn thi thoảng sẽ xảy ra kẹt xe.
Một khi chúng ra đến chợ là lúc rắc rối bắt đầu.
Vừa thông minh vừa trơ tráo...
chính là chìa khóa để đánh bại con người trên sân nhà của họ.
Đó là vụ cướp giữa ban ngày.
Một số động vật mà đa phần sẽ cho rằng quá nguy hiểm...
khi chịu đựng ở thành phố.
Linh cẩu đốm.
Ở đâu người ta cũng sợ chúng.
Trong khu ngoại ô thành phố Harar, Ethiopia...
hai đàn đang giáp mặt chiến đấu vì một nguồn tài nguyên quý giá.
Mỗi đàn linh cẩu khoảng 60 con.
Chúng rất ngang tài ngang sức.
Sau ba giờ đồng hồ giả bộ đi tới đi lui...
những kẻ thua cuộc đã rút quân...
còn kẻ chiến thắng đi tiếp để đòi lấy phần thưởng.
Chúng đã chiến đấu để được vào thành phố.
Khi đã đi qua những bức tường, chúng sẽ hướng về một nơi.
Chúng biết chính xác cách tới đó.
Khu chợ bán thịt từ thời cổ xưa.
Mùi xác súc vật nồng nặc trong không khí.
Truyền thống này đã có từ hơn 400 năm.
Những người bán thịt vứt xương đi vì họ không cần...
còn lũ linh cẩu bằng lòng với thứ đó.
Chúng là động vật duy nhất được cho phép.
Không loài nào có bộ hàm gặm xương khỏe như thế.
Mối quan hệ giữa người và thú vật này...
giờ đã tiến một bước xa hơn.
Yousuf đang gọi lũ linh cẩu tới nhà mình.
Anh cùng các cha ông, đã năm thế hệ qua...
cho lũ linh cẩu ăn...
bằng tay không.
Các cư dân của thị trấn này tin rằng linh cẩu...
giúp họ một việc khác rất quan trọng.
Ăn những linh hồn xấu xa ám ảnh các đường phố.
Những con vật này rất hoang dã và dữ tợn...
nhưng khi ở bên trong những bức tường thành phố...
chúng lại cư xử theo một cách hoàn toàn khác.
Khắp phần còn lại của châu Phi, người ta rất sợ linh cẩu đốm...
vì chúng giết hại gia súc, đôi khi cả trẻ con.
Chúng có lẽ là loài vật bị phỉ báng nhiều nhất trên hành tinh.
Tuy nhiên, ở thành phố Harar...
quan hệ của chúng với con người lại vô cùng hòa hợp.
Chúng đã giành được lòng tin của con người.
Không còn nỗi sợ về con người...
đã cho phép một loài vật tràn vào thành phố khắp mọi nơi...
với một số lượng lớn.
Bồ câu là loài chim đô thị thành công nhất.
Đây là thành phố Albi, miền Nam nước Pháp.
Lũ chim bồ câu ra sông để tắm.
Chúng cần rỉa lông rỉa cánh...
rũ sạch bụi bặm thành phố...
và dầm mình cho mát mẻ.
Nhưng cái chết luôn nằm chờ.
Một loài ăn thịt đã lợi dụng...
chính điều đã dẫn đến sự thành công của chim bồ câu.
Chúng không biết sợ hãi.
Khi tắm, dầu từ bộ lông của bồ câu xuôi theo dòng chảy...
và bị phát hiện.
Một loài cá nheo khổng lồ.
Chỉ mới du nhập 40 năm trước, chúng sinh sôi rất nhanh.
Gần như đã tiêu diệt các loài cá bản địa.
Giờ chúng mở rộng khẩu vị sang chim bồ câu.
Do có thị giác kém...
nên chúng dùng bộ râu để cảm nhận cử động của con mồi.
Đây là một chiến lược săn mồi mới cấp tiến...
vì thông thường chúng là cá sống ở tầng đáy.
Sau một nghìn năm sống trong thành phố này...
chim bồ câu giờ đây sẽ phải học cách tránh xa một con cá.
Các thành phố của chúng ta luôn thay đổi.
Đôi khi nhanh chóng mặt.
Động vật buộc phải thích nghi với những thay đổi...
hoặc biến mất.
Một trong những thay đổi lớn nhất gần đây...
đến từ một phát minh được tạo ra chưa tới 140 năm trước.
Đèn điện.
Nó ngày càng trở nên có tác động mạnh...
khi lấp đầy các đường phố bằng ánh sáng.
Nó ở mọi nơi trong thành phố.
Thậm chí dưới lòng đất.
Sự khác biệt giữa ngày và đêm dần dần trở nên khó nhận ra.
Điều đó ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động của động vật hoang dã.
Ở nơi hoang vu, ánh sáng kích thích mọi loại hành vi.
Vào đêm trăng tròn...
hàng trăm con đồi mồi mới nở...
chui ra từ cái tổ an toàn sâu trong lớp cát.
Bản năng của chúng là ra biển càng nhanh càng tốt.
Thứ dẫn dắt chúng là ánh trăng phản chiếu trên mặt nước.
Nhưng con non này đã lẫn lộn.
Nó đang đi sai hướng.
Ánh sáng phát ra từ đất liền.
Tất cả những con non di chuyển lên bãi biển theo hướng đó.
Kẻ săn mồi đã sẵn sàng để tận dụng thời cơ.
Cua đào hang ngay dưới những ánh đèn bãi biển...
và đợi con mồi của chúng đi tới.
Dù đồi mồi non có thoát được...
chúng vẫn sẽ gặp nguy hiểm.
Những ánh đèn ngày càng khiến chúng bối rối hơn.
80% số đồi mồi non mới nở trên bãi biển này...
đang bị mất phương hướng vì ánh đèn của thành phố.
Nhiều con đã chết trên đường.
Hàng trăm con bị mắc kẹt trong ống cống mỗi đêm.
Kiệt sức vì nỗ lực di chuyển một đoạn đường dài trên đất liền...
cơ hội sống sót qua đêm của con non này rất mong manh.
Loài rùa này là một trong vô số những loài...
không thể thích nghi với sự thay đổi...
bởi môi trường nơi thành thị.
Chỉ một số ít các loài vật...
biết xoay xở để tìm ra cách sống chung với chúng ta.
Cứ mỗi 10 năm, một vùng rộng ngang nước Anh...
biến mất giữa một rừng bê tông.
Nhưng cần gì phải như thế này.
Liệu có thể xây những thành phố hài hòa với tự nhiên hơn không?
Làm cách nào để cuốn hút động vật hoang dã trở lại là tùy thuộc ở chúng ta.
Cái cây này đang được đưa lên tầng 30.
Một trong số gần 800 cây được trồng để tạo ra một khu rừng thẳng đứng ở Milan.
Số cây này thông thường sẽ phủ kín 2 hecta rừng...
nhưng ở đây chúng chỉ chiếm 1/10 diện tích đó.
Phủ xanh tường và mái của các tòa nhà...
có thể tạo ra môi trường sống phong phú và thoáng đãng...
nếu chúng ta muốn như vậy.
Có một thành phố nơi ý tưởng đó được áp dụng trên quy mô lớn.
Singapore.
2 triệu cây đã được trồng ở đây trong 45 năm qua.
Số loài cây phong phú hơn bất cứ thành phố nào trên thế giới.
điều này lan rộng tới khắp mọi nơi trong thành phố.
Hệ thống thủy lợi được làm sạch...
và rái cá lông mượt đang trở lại.
Song có lẽ, ví dụ đẹp mắt nhất về việc phủ xanh thành phố...
là những lùm cây siêu khủng này.
Những cấu trúc bằng kim loại cao 50m tràn đầy sự sống.
Các loại cây leo được trồng để bọc lấy các nhánh ngoài cùng.
Đây có phải viễn cảnh các thành phố trong tương lai?
Liệu có thể ngắm nhìn động vật hoang dã phát triển...
trong các thành phố trên khắp hành tinh.
Hiện có hơn một nửa nhân loại sống trong môi trường đô thị.
Bất luận thế nào, để tạo ra một ngôi nhà cho tất cả sự sống trên Trái Đất...
tùy thuộc vào chính chúng ta.